Alpagut'u diğer dövüş sanatlarından ayıran şeyler: beş disiplin, dövüşün ortasında boyut değiştiren alan, dokuz teknik temel, on SAN derecesi ve dört kartlı değerlendirme — tümü kanondan ve resmî kurallardan.
Doğrulayabileceğiniz kurallar, sayılar ve adlar — slogan değil.
Alpagut, Türk bozkırının askerî ve manevi mirası üzerine kurulmuş çağdaş bir dövüş sanatı ve spor sistemidir. Aşağıdaki her madde, sanatın kanonundan ya da resmî yarışma kurallarından alınmıştır.
Sanatın kurallarına yazılmış dört yapısal özellik.
Alpagut tek bir yarışma biçiminden ibaret değildir. Beş disiplin tek bir Alpagut çerçevesinde düzenlenir; her birinin kendi amacı, kendi izinli ve yasaklı teknikleri ve kendi değerlendirme ölçütleri vardır.
Daha fazlası: Alpagut’un Beş Disiplini · KACHUT: Taktik Kendini Savunma · GURSHAK: Kuşak Güreşi ve Yer Mücadelesi
Müsabaka dairesel bir alanda yapılır ve alan edilgen bir zemin değildir — dövüşün mekaniğini doğrudan biçimlendirir. İki dairenin adı rastgele seçilmemiştir: BÖRÜ yakın ve kesin mücadelenin, BERKUT geniş manevranın ve yukarıdan bakışın dairesidir. Bir dakika BÖRÜ'de, bir dakika BERKUT'ta — sonra yeniden BÖRÜ.
Dokuz yöndemin sırası rastgele değildir — öğrencinin yolunu izler: uzak vuruştan (KOL, TEPIK) geçişe (AYCHA), oradan atma ve süpürmeye, sonra yakın mücadele ve yere. Sekizincisi — KORUY — her mesafede işler, dokuzuncusu ise silah temelidir.
Sınayıcı dört kart kullanır. Üçü puan verir ve basamak basamak daha yüksek değerli puanlara dönüşür; dördüncüsü cezadır. Müsabaka ya toplanan puanla kazanılır ya da tek seferde biter.
Alpagut'ta derece yalnızca «tekniği göster, kemeri al» değildir. Teknik, dövüş, kuram, kültür, davranış, fiziksel hazırlık ve zaman birlikte ölçülür.
On SAN derecesi dört unvana dayanır: YARĞAN, TEGİN, ŞAD, YABGU. Dördü de Türk devlet unvanı olarak Orhun-Yenisey yazıtlarında, Divanü Lügati't-Türk'te ve Kutadgu Bilig'de kayıtlıdır; KÜR ve TUN belirleyicileriyle birlikte on basamağı oluşturur. Alt basamakların adları ise aynı yazıtlarda tanıklanan sözlerden klasik Türk söz yapımı kuralıyla kurulmuştur: BUYRUK (kağana hizmet eden görevli) + ALP = BUYRUKALP.
Alpagut dövüşü yalnızca bedensel bir şey saymaz — karakteri de sınar. Teknik ile davranış ayrı ayrı öğretilmez: rakibi küçük düşürmeden atmak, boğucu uygularken bırakmayı bilmek, silahı sorumlulukla tutmak — hepsi aynı çalışmanın içindedir.
Daha fazlası: Kutsal Savaşçı →
Sporcu ÇAPAN giyer: siyah ceket, krem rengi pantolon; köşeler ÇORO (mavi) ve YORO (kırmızı) ile ayrılır. Çapan tarihsel olarak Türk halklarının, bu arada savaşçılarının geleneksel üst giysisi olmuştur.
Temel teknik, yarışma ve felsefe kavramları her ülkede aynı terimlerle kullanılır: SINAYCHI, DENGE, TÖRÄ, ÖZEK, KORGAN, SARGUT. Bakü'de de Bursa'da da aynı terimler kullanılır.
Müsabakayı yöneten kişiye hakem değil, SINAYCHI denir — sözcük anlamıyla «sınayan». Bu görevin kendi beş derecesi vardır (ELKIN, TOLU, BILGE, ATAMAN, ULUJA); her birinin kendi lisans süresi ve attestasyonu bulunur.
BÖLÜK üç dövüşçüyü ve bir yedeği tek bir takım sonucuna bağlar. Ferdi müsabakada sporcu kendi adına çıkar; BÖLÜK'te ise temsil ettiği elin adına.
Bu sayfadaki her kural, sanatın kanonundan ve Dünya Alpagut Federasyonu'nun resmî yarışma kurallarından alınmıştır. İkisi de kamuya açıktır.
Dünya Alpagut Federasyonu — Alpagut sporunun uluslararası yönetim organı, 2014 yılında kurulmuş, 50+ ülkede temsil edilmektedir.